Sugiliet, Zuid-Afrika

Paars is mijn favoriete kleur, van paarse saffier tot sugiliet. Maar niet alle paarse stenen betoveren mij. Charoiet bijvoorbeeld daar heb ik weinig mee, maar dat is natuurlijk persoonlijk. Gelukkig zijn er, naast de meest bekende amethist, veel mooie paarse stenen. En één daarvan is sugiliet. De heldere (ook wel jellybean of ‘gel’ genoemd), levendige paarse stenen vind ik het mooiste. Mijn eerste topkwaliteit ‘gel’ sugiliet vond ik tijdens een van mijn eerste bezoeken aan Tucson, in Arizona. De steen gezet in een ring was van een mooie ‘gel’ kwaliteit, slecht geslepen dat dan wel weer. Maar ik was helemaal gelukkig met mijn vondst.

Het mineraal

Sugiliet is een cyclosilicaat* mineraal dat je niet veel ziet en waar weinig over wordt geschreven. De kleur varieert van donker- tot roodpaars. En heel soms vind je sugiliet met een hoge translucentie die door een hoge lichttransmissie een egale kleur heeft, zoals bijvoorbeeld een ‘jelly bean’. Deze translucentie of semi-doorzichtige sugiliet kwam vooral voor in de allereerste vondsten, begin negentiger jaren. Maar ook latere ontdekkingen hebben een mooie paarse kleur. 

Sugiliet leent zich uitstekend voor het maken van een mooie carving, cabochon of kralen. Gefacetteerd zie je de steen niet veel, alhoewel ikzelf heb een stuk ruw gefacetteerd met vier grote facetten. Een experiment waar ik tot nu toe nog steeds trots op ben. Sugiliet is een harde steen om te slijpen maar het resultaat mag er zijn en met een mooie polish heb je een prachtig exemplaar.

Sugiliet konijn, verschillende kleuren sugiliet in ketting en ruw stuk sugiliet – KiliaanJewelry.nl

Een stukje historie

De eerste sugiliet ontdekking op het eiland Iwagi in Japan dateert alweer uit 1944 en werd gedaan door de twee Japanse geologen Ken-ichi Sugi en Kutsuna. Deze sugiliet was niet noemenswaardig indrukwekkend, de kleur was een beetje groen, bruin en eigenlijk totaal oninteressant. Pas jaren later, in 1979, als het mineraal in Zuid-Afrika in een paarse variëteit gevonden wordt, begint er wereldwijd interesse voor deze rariteit te ontstaan. Mede waarschijnlijk ook door de grotere hoeveelheid die er beschikbaar kwam, werd het mogelijk om de steen voor meerdere doeleinden te gebruiken. Hierdoor werd de paarse sugiliet steeds bekender en groeide de vraag.

Wist je dat de ontdekking eigenlijk per ongeluk is gedaan? Het plafond van een schacht stortte in waardoor sugiliet gevonden werd. De belangrijkste mijn is de Wessels Mine, Kalahari woestijn in Zuid-Afrika waar het materiaal als bijproduct uit de mangaanmijnen werd gehaald. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het zijn mooie kleur te danken heeft aan mangaan (Mn) en ijzer (Fe). 

Royal Lavulite of Royal (L)Azel

De edelsteen kwaliteit sugiliet staat ook bekend onder de handelsnamen Royal Lavulite, Royal Azel of Royal Lazel alhoewel de meeste gebruikelijke naam sugiliet of sugilite is. 

De naam Royal Azel is bedacht door een marketingman die het leuk vond om de paarse steen een nieuwe naam te geven. Een nabijgelegen dorp Hotazel trok zijn aandacht en bedacht dat dit de nieuwe naam zou worden. Maar of dat nu zo’n goede keuze was… voor de locals betekende de naam namelijk ‘hot as hell’ gezien de hoge zomer temperaturen die vaak boven de 37 °C uitkwamen. Misschien dat dit er wel debet aan is dat Royal Azel minder bekendheid geniet.

Naast Zuid-Afrika wordt het paarse mineraal in kleine, niet noemenswaardige, hoeveelheden ook gevonden in landen als Canada, Italië, Australië en India.

Sugiliet en richteriet slabs en ketting KiliaanJewelry.nl

Paars

De chemische samenstelling van sugiliet varieert waardoor de kleuren onderling kunnen verschillen. Dit maakt dat het moeilijk is om twee gelijke stukken te vinden, maar hierdoor is het materiaal extra intrigerend. De verantwoordelijke elementen die invloed hebben op de kleur zijn ijzer of mangaan. 

Twee kwaliteiten:

In een Gems & Gemology artikel uit 1987 blijkt dat er twee varianten sugiliet zijn de eerste met een hoger aandeel sugiliet, ook wel ‘maganoan’ sugiliet genoemd, en de tweede bestaat uit een combinatie van sugiliet en chalcedoon kwarts.4

‘Manganoan’

Hoe hoger het aandeel sugiliet is, hoe duidelijker de paarse kleur naar voren komt en als deze ook egaal en semi-doorzichtig is, dan heb je al snel een topkwaliteit in handen. 

Gemengd met chalcedoon kwarts

Sugiliet kan een mix zijn met chalcedoon kwarts. Dit materiaal herken je aan de meer vlekkerige verschijning die vaak ook iets lichter van kleur is. Maar je ziet ook combinaties met mineralen als richteriet (NaCaMgFe²⁺₂(OH)₂), bustamiet (Mn²⁺,Ca)SiOof het donker bruinzwarte mangaanoxide als Brauniet, hausmaniet of manganiet samen in een ruw stuk.3

Witte vlekken kunnen duiden op het mineraal pektoliet. De combinaties van deze mineralen zorgen voor een prachtig kleurenspel.

Simulanten en imitaties

Simulant:

Soms wordt charoiet aangezien voor sugiliet, maar er is een duidelijk visueel verschil. Charoiet heeft een vezelachtige, wervelende lijnpatronen terwijl bij sugiliet de verschillende kleurnuances geleidelijk in elkaar overlopen. 
Brekingsindex charoiet 1.548 – 1.561
Brekingsindex sugiliet   1.605 – 1.611

Imitaties:
  • Man-made: het paarse mineral wordt op verschillende manieren geproduceerd. Restanten worden vermalen tot poeder en met een harsachtig middel tot blokken gevormd en verkocht.
  • Beitsen is ook een mogelijkheid, waarbij natuurlijk materiaal als bijvoorbeeld marmer of serpentijn paars wordt gebeitst. Een nader onderzoek geeft vaak uitsluitsel over het materiaal.
  • Maar ook paars keramiek, plastic of bijvoorbeeld glas kan goed doorgaan voor het mooie paarse mineraal. Ook hier is nader onderzoek nodig om tot de eindconclusie te komen dat je te maken hebt met een imitatie.

Kenmerken

Kleur                                      : paars en heel soms roze
Chemische samenstelling  : KNa2Li3Fe2(Si12O30)5
R.I.                                         : 1.605 tot 1.611
Spot reading                         : 1.54 (door kwarts onzuiverheden)
Soortelijke massa                : 2.69 tot 2.79
Spectrum                              : brede absorptie tussen 500 en 600 nm, banden op  411, 419, 437 en 445 nm
Hardheid                               : 5,5 – 6,5 Mohs

* cyclosilicaat: Een cyclosilicaat is een silicaat waarbij 3, 4, 6 of 8 silica tetraëders verbonden zijn (wikipedia).

Kanttekening: Jaarlijks in januari en februari is er in Tucson een internationale mineralen- en edelstenenshow. In de woestijn worden grote tenten neergezet, alle showrooms en kamers in de hotels en motels maar ook op straat vind je de meest uiteenlopende mineralen, edelstenen en juwelen. In elke prijsklasse is er iets te koop. Een must-go voor iedere edelsteenliefhebber, -kenner en -specialist.

Sugiliet werking

De sugiliet betekenis is extra bijzonder doordat deze steen spirituele wijsheid en liefde brengt. De stroom van liefde zorgt ervoor dat alle chakra’s op een lijn komen te staan. Mediteren met sugiliet helpt om antwoorden te krijgen op je levensvragen. Ook stimuleert het een liefdevolle communicatie, vermindert het stress en zorgen.

Paars is de kleur van de spiritualiteit 

Maar liefst 2 sterrenbeeld passen bij deze steen: Vissen en Maagd

Chakra: zevende oftewel kruinchakra

Bronnen:

1Geology.com
Mindat.org – https://www.mindat.org/min-3822.html
Wiener Edelstein Zentrum https://www.edelsteine.at/en/glossaries/lexicon/sugilite/
Eurogem.biz  https://www.eurogem.biz/en/Gemstone-Library/Sugilite/
5Gem-A https://gem-a.com/gem-hub/gem-knowledge/understanding-sugilite-gemstones-minerals

Met dank aan Ben DeKoning Designs voor zijn niet aflatende enthousiasme om zijn kennis over sugiliet te delen.

Voor meer informatie: Laetitia Ruchtie Laetitia@kiliaanjewelry.nl